BİLGİ
Adrenalin ve Noradrenalin Nedir?
Adrenalin (epinefrin) ve noradrenalin (norepinefrin) vücutta stres yanıtını yöneten iki temel katekolamin hormonudur. Her ikisi de sempatik sinir sistemi etkisiyle salgılanır ve "kaç ya da savaş (fight or flight)" tepkisinin temel aracısıdır.
Kaynakları:
| Hormon | Salgılandığı Yer |
|---|---|
| Adrenalin | Adrenal medulla (böbreküstü bezi öz bölgesi) |
| Noradrenalin | Adrenal medulla ve sempatik sinir uçları |
Biyokimyasal Yapı:
-
Her ikisi de tirozin aminoasitinden sentezlenir:
Tirozin→Dopa→Dopamin→Noradrenalin→AdrenalinTirozin → Dopa → Dopamin → Noradrenalin → AdrenalinTirozin→Dopa→Dopamin→Noradrenalin→Adrenalin
Etkileri ve Reseptörler:
| Sistem | Adrenalin Etkisi | Noradrenalin Etkisi |
|---|---|---|
| Kalp (β₁) | Kalp hızı ve kasılma gücünü artırır | Kalp hızı artar |
| Damarlar (α₁) | Damarları kasar → kan basıncı artar | Güçlü damar kasılması → Tansiyon artar |
| Akciğer (β₂) | Bronşları genişletir (bronkodilatasyon) | Zayıf bronkodilatasyon |
| Göz (α₁) | Pupilla dilatasyonu | Pupilla dilatasyonu |
| Karaciğer (β₂) | Glikojenoliz, glukoneogenez artar | Daha zayıf metabolik etki |
Adrenalin: β-reseptörlere daha çok etki eder (kalp, akciğer, metabolizma)
Noradrenalin: α-reseptörleri güçlü uyarır (damar kasılması, kan basıncı)
Etkileri (Genel Bakış):
-
Adrenalin:
-
Kalp hızı artar (pozitif kronotrop)
-
Kalp kasılması artar (pozitif inotrop)
-
Bronşlar genişler → solunum kolaylaşır
-
Kan şekeri yükselir (karaciğerden glukoz salınımı)
-
Kaslara kan akışı artar
-
-
Noradrenalin:
-
Güçlü damar kasılması → sistolik ve diyastolik tansiyon artar
-
Kalp hızı bazen refleks bradikardi ile hafif azalabilir (barorefleks)
-
Klinik Kullanım Alanları:
| Hormon | Klinik Kullanım |
|---|---|
| Adrenalin | Anafilaksi tedavisi, kalp durması, astım krizleri |
| Noradrenalin | Şokta kan basıncını yükseltmek için (vazopresör) |
Yıkımı ve Temizlenmesi:
-
MAO (Monoamin Oksidaz) ve COMT (Katekol-O-Metil Transferaz) enzimleriyle karaciğer ve böbreklerde yıkılırlar.
Özetle:
-
Adrenalin = daha çok kalp, akciğer ve metabolizma
-
Noradrenalin = daha çok damar sistemi, tansiyon kontrolü
-
Her ikisi de stres anında savaş ya da kaç sistemini devreye sokar.
Geleceği Birlikte Şekillendiriyoruz, Atama Yeşilini Bu Sene Yakıyoruz!