bilgi
Hemokonsantrasyon Nedir?
Hemokonsantrasyon, plazma hacminin azalması sonucunda kanın içindeki hücresel elemanların (eritrosit, lökosit, trombosit) ve çözünmüş maddelerin (hemoglobin, hematokrit, protein vs.) birim hacimdeki konsantrasyonunun artmasıdır.
Yani kanın “sululuğu azalır, koyuluğu artar.”
Neden Olur?
| Neden | Açıklama |
|---|---|
| Dehidrasyon (su kaybı) | Terleme, kusma, ishal gibi nedenlerle plazma kaybı yaşanır. |
| Yoğun egzersiz | Ter yoluyla sıvı kaybı → plazma hacmi azalır. |
| Yüksek irtifa | İlk aşamada sıvı kaybı ve eritrosit yapımının başlamasıyla artış olur. |
| Diyürezi artıran ilaçlar | İdrarla sıvı kaybı |
| Stres/egzersize bağlı vazokonstriksiyon | Damar dışına sıvı geçişi → plazma azalır |
Laboratuvar Belirtileri:
| Parametre | Hemokonsantrasyonda Ne Olur? |
|---|---|
| Hemoglobin (Hb) | Artar (konsantrasyon olarak) |
| Hematokrit (Hct) | Artar |
| Eritrosit sayısı | Görece artar |
| Plazma volümü | Azalır |
| Kan viskozitesi | Artar |
Fizyolojik ve Klinik Önemi:
Egzersiz:
-
Kısa süreli yoğun egzersiz → terleme → akut hemokonsantrasyon
-
Bu durum, kanın oksijen taşıma kapasitesini geçici olarak artırabilir ama kanın yoğunluğu arttığı için kalbin iş yükü de artar.
Yüksek İrtifa:
-
Başlangıçta hemokonsantrasyon görülür. Sonra eritropoietin (EPO) artışıyla gerçek eritrosit artışı olur → “hemokonstantrasyon + eritrositoz” birleşir.
Doping ve Spor:
-
Kan dopingi ya da EPO kullanımı sonrası hematokrit ve Hb değeri artar → bu artış hemokonsantrasyonla birleşirse, viskozite aşırı artar, pıhtı riski doğar.
Hemokonsantrasyonun Riskleri:
-
Tromboz riski artar (kan pıhtılaşmaya daha meyilli)
-
Kardiyovasküler sistem zorlanır
-
Organ perfüzyon bozuklukları oluşabilir
Hemodilüsyon ile Karşılaştırma:
| Özellik | Hemokonsantrasyon | Hemodilüsyon |
|---|---|---|
| Plazma hacmi | Azalır | Artar |
| Hb / Hct | Artar | Düşer |
| Kan viskozitesi | Artar | Azalır |
| Neden | Dehidrasyon, egzersiz, stres | Aşırı sıvı alımı, kanama telafisi |
Özet:
Hemokonsantrasyon = Plazma azalır, hücreler göreceli olarak artar → kan koyulaşır.
Sporcularda performansa etkisi olabilir ama aşırı hemokonsantrasyon = risk!
Geleceği Birlikte Şekillendiriyoruz, Atama Yeşilini Bu Sene Yakıyoruz!