glukagon
Glukagon Nedir?
Glukagon, kan şekeri düştüğünde devreye giren, pankreasın alfa hücrelerinden salınan katabolik bir hormondur. Görevi: hipoglisemiyi önlemek.
Salındığı Yer:
-
Pankreas Langerhans adacıkları → Alfa (α) hücreleri
Ne Zaman Salınır?
-
Hipoglisemi (düşük kan şekeri)
-
Açlık, egzersiz, stres
-
İnsülin düzeyleri düşükken
Yani glukagon ≈ “açlık zamanlarının kurtarıcısı”
⚙️ Ana Etkileri (Hedef: Glikozu Arttırmak):
| Organ | Etki Mekanizması |
|---|---|
| Karaciğer | Glikojenoliz: Glikojen → Glikoz |
| Adipoz doku | Lipoliz: Trigliserit → Serbest yağ asidi + gliserol
| Kas dokusu | Direkt etkisi yok (kas glikojeni sadece kasa çalışır)
İnsülin vs Glukagon: Tam Zıt Kardeşler
| Özellik | İnsülin | Glukagon |
|---|---|---|
| Salgılayan hücre | Beta hücresi | Alfa hücresi |
| Tetikleyici | Hiperglisemi (yüksek glikoz) | Hipoglisemi (düşük glikoz) |
| Etki yönü | Anabolik (depo yapan) | Katabolik (yıkıcı/mobilize edici) |
| Kan şekeri | Düşürür | Yükseltir |
Hormonel Etkileşimler:
-
Glukagon + Adrenalin + Kortizol = Hipoglisemiye karşı üçlü savunma
-
Glukagon ↔ İnsülin dengesi glikoz homeostazı için şarttır.
Fizyolojik Senaryolarda Glukagon:
-
Açlıkta:
-
Glikojen tükenince → glukagon glikoneogenezi uyarır
-
Beyin için glikoz sağlar
-
-
Egzersizde:
-
Kas glikojeni kullanılmazsa → karaciğerden glikoz salınımı
-
Lipoliz artar → yağ asitleri enerjiye çevrilir
-
-
Tip 1 Diyabet:
-
İnsülin eksikliği varsa → glukagon fazla çalışır → ketoasidoz riski doğar
-
Klinik Kullanımı:
-
Acil hipoglisemi tedavisi:
-
Bilinci kapalı diyabetik hastada → glukagon enjeksiyonu (i.m. veya s.c.)
-
-
Glukagon testi:
-
Pankreas fonksiyonlarının değerlendirilmesinde kullanılır
-
Özet Bilgi Kutusu:
| Özellik | Glukagon |
|---|---|
| Salgı yeri | Pankreas alfa hücreleri |
| Etki zamanı | Hipoglisemi, açlık, egzersiz |
| Ana hedef | Karaciğer (glikoz üretimi ve salınımı) |
| Etkiler | Glikojenoliz, glikoneogenez, lipoliz, ketogenez |
| Karşıtı | İnsülin |
Geleceği Birlikte Şekillendiriyoruz, Atama Yeşilini Bu Sene Yakıyoruz!